Mỗi ngày chỉ đi qua một lối
Có những ngôi nhà càng rộng, bố mẹ lại càng ít gặp con.
Một chủ nhà từng tâm sự với tôi: “Từ ngày chuyển về nhà mới, mỗi người đều có phòng riêng, tiện nghi hơn trước. Nhưng tôi lại ít được nói chuyện với các con hơn.”
Buổi sáng, con từ phòng ngủ đi thẳng xuống chỗ để xe rồi đến trường. Chiều về, con cũng theo lối ấy lên phòng và đóng cửa. Có hôm, bố mẹ chỉ biết con đã về khi nhìn thấy đôi giày dưới nhà.
Ngôi nhà không thiếu phòng khách, phòng ăn hay phòng sinh hoạt chung. Nhưng những không gian này đều nằm ngoài đường đi hằng ngày. Muốn gặp nhau, mọi người phải chủ động tìm đến.
Với cuộc sống bận rộn và giờ giấc mỗi người một khác, sự chủ động ấy ngày càng ít đi.
Lối đi hằng ngày được tổ chức qua không gian chung, tạo thêm cơ hội để các thành viên nhìn thấy nhau
Cùng một mái nhà nhưng ít nhìn thấy nhau
Trong nhiều ngôi nhà hiện nay, ông bà ngồi ở phòng khách, bố mẹ làm việc trong phòng riêng, con cái học và giải trí trong phòng ngủ. Những cánh cửa thường xuyên đóng để giữ điều hòa càng khiến các thành viên khó nhìn thấy nhau.
Mọi người vẫn sống cùng một nhà, nhưng đôi khi cả ngày chỉ gặp nhau trong vài phút.
Từ câu chuyện trên, tôi đối chiếu lại những công trình A Cộng từng thiết kế và nhận ra một yếu tố tưởng nhỏ nhưng ảnh hưởng khá nhiều đến sự gắn kết gia đình: lối đi lại hằng ngày.
Bản vẽ không quyết định mọi người có yêu thương nhau hay không. Nhưng cách tổ chức mặt bằng có thể tạo thêm hoặc làm mất đi những cơ hội để họ nhìn thấy và trò chuyện với nhau.
Thiết kế lối đi cũng là thiết kế cơ hội gặp gỡ
Khi thiết kế nhà, nếu điều kiện cho phép, chúng tôi thường cố gắng tổ chức một lối đi chính mà nhiều thành viên cùng sử dụng.
Phòng khách, bàn ăn hoặc không gian sinh hoạt chung nên được đặt gần lối ra vào, cầu thang hay thang máy. Đường từ phòng ngủ xuống chỗ để xe cũng có thể đi qua hoặc ít nhất nhìn thấy khu vực chung.
Một số giải pháp thường được A Cộng cân nhắc gồm:
- Tổ chức các tuyến giao thông trong nhà cùng gặp nhau tại một không gian chung.
- Đặt phòng khách, bàn ăn hoặc bếp gần lối đi lại thường xuyên.
- Bố trí cầu thang và thang máy ở vị trí có liên hệ trực tiếp với khu vực sinh hoạt gia đình.
- Sử dụng vách hoặc cửa kính cho phòng sinh hoạt chung, giúp mọi người vẫn nhìn thấy nhau khi đóng cửa điều hòa.
- Dùng thang máy khung kính ở vị trí phù hợp, tránh tạo thành một “chiếc hộp kín” đưa mỗi người thẳng về phòng riêng.
- Thiết kế khoảng thông tầng tại nơi gia đình thường tập trung để tăng kết nối giữa các tầng.
Những giải pháp này cần được cân đối với sự riêng tư, khả năng cách âm, thông gió và thói quen sinh hoạt thực tế. Mục tiêu không phải buộc mọi người luôn ở cạnh nhau, mà là tạo ra những điểm giao tự nhiên trong ngày.
Hãy vẽ thử đường đi của từng người
Trước khi chốt mặt bằng, gia chủ có thể thử vẽ đường đi hằng ngày của từng thành viên:
- Từ phòng ngủ xuống chỗ để xe.
- Từ cửa vào nhà đến cầu thang hoặc thang máy.
- Từ phòng riêng đến bàn ăn.
- Từ phòng ông bà đến sân vườn, bếp hoặc phòng khách.
Nếu những đường đi ấy gần như không bao giờ giao nhau, ngôi nhà có thể rất thuận tiện cho từng cá nhân nhưng lại thiếu cơ hội để gia đình gần nhau.
Không phải cứ đi qua phòng khách là sẽ có một cuộc trò chuyện dài. Đôi khi chỉ cần nhìn thấy nhau, một người sẽ hỏi:
- “Con về rồi à?”
- “Hôm nay bố có mệt không?”
- “Mẹ đang làm gì đấy?”
Những câu hỏi rất ngắn. Nhưng nếu xuất hiện vài lần mỗi ngày, chúng giúp các thành viên không dần trở thành những người ở trọ trong cùng một căn nhà.
Khi thiết kế nhà, A Cộng không chỉ bố trí đủ phòng mà còn nghiên cứu thói quen và đường đi hằng ngày của từng thành viên, để ngôi nhà thuận tiện cho mỗi người nhưng vẫn giữ được sự kết nối chung.
KTS. Bùi Việt Hoài
Chuyện sau bản vẽ là chuỗi bài chia sẻ từ trải nghiệm thiết kế và thi công nhà ở của KTS Bùi Việt Hoài. Bởi một thiết kế tốt không ép mọi người phải ngồi cùng nhau. Nó chỉ âm thầm tạo thêm cơ hội để mọi người nhìn thấy nhau mỗi ngày.